Zwi膮zki fitochemiczne lepsze ni偶 witaminy?

  • Post author:

馃崌 Zdrowe wzorce 偶ywieniowe, takie jak dieta 艣r贸dziemnomorska, s膮 bogate w witaminy, minera艂y i inne zwi膮zki bioaktywne, kt贸re mog膮 poprawi膰 zdrowie kardiometaboliczne.

Zainteresowanie badaczy przenosi si臋 obecnie z dobrze znanych witamin na grup臋 zwi膮zk贸w ro艣linnych, zwanych polifenolami.

馃崗 Od witamin do polifenoli

Wiemy ju偶, 偶e jedn膮 z najzdrowszych diet jest dieta 艣r贸dziemnomorska.

Jest ona bogata w owoce, warzywa i inne pokarmy ro艣linne, co mo偶e by膰 powodem, dla kt贸rego mo偶e chroni膰 przed chorobami kardiometabolicznymi.

Pokarmy ro艣linne to “pokarmy bogate w sk艂adniki od偶ywcze”, co oznacza, 偶e s膮 one stosunkowo niskokaloryczne, ale bogate w sk艂adniki od偶ywcze, takie jak witaminy i minera艂y. Opr贸cz tego s膮 bogate w b艂onnik pokarmowy i substancje fitochemiczne.

馃崕 Witaminy

W pierwszej po艂owie XX wieku zidentyfikowano wiele witamin i minera艂贸w.

Odkrycie tych witamin i minera艂贸w doprowadzi艂o do zapobiegania i leczenia chor贸b zwi膮zanych z niedoborem sk艂adnik贸w od偶ywczych, w tym szkorbutu, krzywicy i anemii.

Na przestrzeni dziesi臋cioleci naukowcy odkryli w艂a艣ciwo艣ci przeciwutleniaj膮ce niekt贸rych witamin, na przyk艂ad witaminy C, witaminy E i 尾-karotenu.

Przeciwutleniacze pomagaj膮 chroni膰 ludzki organizm przed uszkodzeniami powodowanymi przez wolne rodniki, takie jak reaktywne formy tlenu (ROS).

Te wolne rodniki mog膮 powodowa膰 uszkodzenia tkanek cia艂a, kom贸rek i DNA, co mo偶e prowadzi膰 do chor贸b przewlek艂ych, takich jak choroby uk艂adu kr膮偶enia i nowotwory.

Pod koniec XX wieku wielu naukowc贸w bada艂o rol臋 przeciwutleniaczy w zapobieganiu chorobom przewlek艂ym i starzeniu si臋.

Liczne prospektywne badania kohortowe wykaza艂y ochronny zwi膮zek witamin z ryzykiem chor贸b.

Naukowcy stali si臋 entuzjastyczni i zainicjowali szereg bada艅 interwencyjnych z suplementami witaminowymi w du偶ych grupach os贸b (wysokiego ryzyka).

Wyniki by艂y rozczarowuj膮ce – w wi臋kszo艣ci bada艅 nie znaleziono dowod贸w na kardioprotekcyjne dzia艂anie 尾-karotenu, witaminy C, witaminy E i kwasu foliowego. Niedawno du偶e badanie VITAL r贸wnie偶 nie wykaza艂o wp艂ywu suplementacji witamin膮 D na zdarzenia sercowo-naczyniowe.

鈿狅笍 Suplementy witaminowe mog膮 by膰 nawet powodem do niepokoju.

Wiele bada艅 wykaza艂o wzrost ryzyka zachorowania na raka w przypadku stosowania wysokich dawek witamin antyoksydacyjnych, na przyk艂ad w przypadku 尾-karotenu, kt贸ry zwi臋ksza艂 ryzyko zachorowania na raka p艂uc u palaczy (badanie ATBC). O艣wiadczenia zdrowotne zwi膮zane z witaminami antyoksydacyjnymi zosta艂y jak dot膮d odrzucone przez autorytatywne organy, a hipoteza antyoksydacyjna staje si臋 coraz mniej popularna.

Nauka skupia si臋 obecnie na witaminach i fitochemikaliach, zw艂aszcza polifenolach.

馃珤 Polifenole

Polifenole wyst臋puj膮 w wi臋kszej r贸偶norodno艣ci i ilo艣ci w pokarmach ro艣linnych ni偶 witaminy.

Zapewniaj膮 owocom i warzywom kolor, taki jak czerwony kolor jag贸d, ale tak偶e powoduj膮 br膮zowienie, na przyk艂ad w jab艂kach. Maj膮 r贸wnie偶 w艂a艣ciwo艣ci przeciwutleniaj膮ce.

Polifenole s膮 obecnie szeroko badane pod k膮tem ich potencjalnego korzystnego wp艂ywu na zdrowie kardiometaboliczne.

Cz臋艣膰 korzy艣ci p艂yn膮cych z diety 艣r贸dziemnomorskiej przypisuje si臋 tak偶e wysokiej zawarto艣ci polifenoli (opr贸cz witamin), takich jak hydroksytyrozol (zwi膮zek fenolowy obecny w oliwkach i oliwie z pierwszego t艂oczenia).

W diecie 艣r贸dziemnomorskiej czerwone wino zawiera inny polifenol – resweratrol. Zwi膮zek ten by艂 intensywnie promowany ze wzgl臋du na przypisywane mu dzia艂anie chroni膮ce serce.

Jednak badania nad resweratrolem przynios艂y g艂贸wnie negatywne rezultaty, a ilo艣ci tego zwi膮zku w czerwonym winie s膮 prawdopodobnie zbyt niskie, aby wywiera膰 znacz膮cy wp艂yw.

Inn膮 ciekaw膮 grup膮 polifenoli s膮 flawonoidy.

馃崼 Flawonoidy a zdrowie kardiometaboliczne

Flawonoidy r贸偶ni膮 si臋 znacznie pod wzgl臋dem struktury, co ma wp艂yw na ich wch艂anianie, dystrybucj臋 i metabolizm.

W wyniku tego maj膮 one r贸wnie偶 r贸偶ny wp艂yw na szlaki molekularne i fizjologiczne. Flawonoidy mog膮 oddzia艂ywa膰 z mikrobiot膮 jelitow膮.

Do tej pory zidentyfikowano niemal 4700 r贸偶nych struktur flawonoid贸w.

Flawonoidy zosta艂y powi膮zane z ni偶szym ryzykiem chor贸b uk艂adu kr膮偶enia i cukrzycy typu 2. Chemiczna struktura flawonoid贸w pozwala na ich dzia艂anie przeciwutleniaj膮ce. Niemniej jednak, jak wspomniano wcze艣niej, to prawdopodobnie nie jest jedyny pow贸d, dla kt贸rego mog膮 one by膰 korzystne dla zdrowia.

Obiecuj膮ce wyniki uzyskano w przypadku izoflawon贸w i katechin. Kakao lub ciemna czekolada s膮 bogate w flawan-3-ol – flawonoid, kt贸ry wykaza艂 korzystny wp艂yw na ci艣nienie krwi, funkcj臋 艣r贸db艂onka, insulinooporno艣膰 i poziomy lipid贸w we krwi w kilku badaniach randomizowanych. Podobne wyniki osi膮gni臋to dla antocyjan贸w, kt贸re znajduj膮 si臋 np. w jagodach.

Korzystny wp艂yw okre艣lonych flawonoid贸w na funkcjonowanie naczy艅 krwiono艣nych mo偶na wyt艂umaczy膰 poprzez wp艂yw tlenku azotu (NO – cz膮steczk臋 rozszerzaj膮c膮 naczynia krwiono艣ne) na 艣r贸db艂onek.

Flawonoidy mog膮 r贸wnie偶 wp艂ywa膰 na inne aspekty uk艂adu sercowo-naczyniowego. W kilku badaniach okre艣lone flawonoidy zmniejsza艂y markery stanu zapalnego, takie jak czynnik martwicy nowotwor贸w alfa (TNF伪).

Wyniki bada艅 obserwacyjnych zgadzaj膮 si臋 z wynikami bada艅 naukowych. Badania kohortowe prowadzone zar贸wno w populacjach zachodnich, jak i azjatyckich wykaza艂y ni偶sze ryzyko zdarze艅 kardiometabolicznych u os贸b spo偶ywaj膮cych wi臋ksze ilo艣ci flawonoid贸w lub bogate w flawonoidy pokarmy, takie jak herbata i kakao.

Niemniej jednak wi臋kszo艣膰 ustale艅 dotycz膮cych flawonoid贸w i zdrowia kardiometabolicznego pozostaje na razie w stadium wst臋pnym i wymaga potwierdzenia w wi臋kszych, d艂ugoterminowych badaniach.

鉃★笍 Podsumowanie

Wiele witamin zosta艂o skorelowane ze zmniejszonym ryzykiem chor贸b sercowo-naczyniowych w badaniach obserwacyjnych, jednak wi臋kszo艣膰 pr贸b suplementacji witaminowych nie wykaza艂a dzia艂ania kardioprotekcyjnego.

Badania nad dzia艂aniem kardiometabolicznym flawonoid贸w i innych polifenoli s膮 stosunkowo nowe. Wst臋pne wyniki wydaj膮 si臋 obiecuj膮ce.

Okre艣lone flawonoidy, takie jak te pochodz膮ce z kakao i herbaty, mog膮 potencjalnie poprawi膰 zdrowie naczy艅 krwiono艣nych i metabolizm glukozy.

馃摬 Zg艂o艣 si臋 na konsultacj臋 online: TUTAJ聽

Tw贸j Trener Zdrowia聽

Karolina Pieprzyk 鈾︼笍

Karolina

15-letnim do艣wiadczeniem w treningu osobistym - zw艂aszcza w odchudzaniu - nazywaj膮 mnie chudotw贸rczyni膮. Towarzysz臋 moim klientkom w budowaniu 偶yczliwej relacji ze swoim cia艂em, poznawaniu jego potrzeb oraz w艂asnych emocji, dzi臋ki czemu wiedz膮, jak na co dzie艅 艂膮czy膰 od偶ywianie, trening, motywacj臋 i odpoczynek ze swoim stylem 偶ycia. Tego pragn臋 dla ka偶dej kobiety, tak偶e dla Ciebie!